ಮುಹೂರ್ತ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಹೂರ್ತ ನಿರ್ಣಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ದೋಷಗಳಲ್ಲಿ “ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ”ವೂ ಒಂದು. ಮುಹೂರ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಈ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರವಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ನಕ್ಷತ್ರಸ್ಥಿತಿ ಈ ದೋಷವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

*💠 ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಎಂದರೇನು*

ಮುಹೂರ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ರವಿ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಚಂದ್ರ ಇರುವ ನಕ್ಷತ್ರದವರೆಗೆ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನು ಕೆಳಗಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರವಿ ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಚಂದ್ರ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ:

5, 7, 8, 10, 14, 15, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25

ಈ ರೀತಿ ರವಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ನಡುವಿನ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಂಬಂಧ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಆ ದಿನವನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷದಿಂದ ದೋಷಿತ ದಿನ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶುಭ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

💠 *ಶ್ಲೋಕ :*

ಉಪಗ್ರಹೇಷು ಲತ್ತಾಯಾಂ ತಥಾ ಚಂಡಾಯುಧಾಹೃಯೇ।

ಗ್ರಹೋಸ್ತಿ ಯತ್ ಪ್ರಮಾಣಾಂಶೇ ವಿದ್ಧಾಂಶಸ್ತತ್ ಪ್ರಮಾಣಿತಃ॥

— ಮೂಹೂರ್ತ ದೀಪಿಕಾ

*ಅರ್ಥ :*

ರವಿ ಯಾವ ನಕ್ಷತ್ರದ ಯಾವ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಇರುವನೋ, ಅದೇ ಕ್ರಮದ ನಕ್ಷತ್ರದ ಅದೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಚರಣಗಳಿಗೆ ಈ ದೋಷ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

*ಉದಾಹರಣೆಗೆ:*

ರವಿ ಅಶ್ವಿನಿ ನಕ್ಷತ್ರದ 1ನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸೋಣ.

ಅಶ್ವಿನಿಯಿಂದ ಎಣಿಸಿದಾಗ 5ನೇ ನಕ್ಷತ್ರ ಮೃಗಶಿರಾ ಆಗುತ್ತದೆ.

*ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ:*

ಚಂದ್ರನು ಮೃಗಶಿರಾ 1ನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಮೃಗಶಿರಾದ 2ನೇ, 3ನೇ, 4ನೇ ಚರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ, ದೋಷವು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ; ಅದೇ ಚರಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

💠 *ಶ್ಲೋಕ : 2*

ಯಾವದಂಶಸ್ಥಿತೇ ಸೂರ್ಯೇ ತಾವದಂಶೇ ನಿಶಾಕರೇ।

ವರ್ಜಯೇತ್ ಸೂರ್ಯಜೋ ದೋಷಃ ಶೇಷಂ ಕರ್ಮ ಶುಭಂ ಭವೇತ್॥

— ಗರ್ಗಾಚಾರ್ಯ

ಅರ್ಥ :

ರವಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರು ಒಂದೇ ಅಂಶದಲ್ಲಿ (degree) ಇದ್ದರೆ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಶುಭವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

*💠 ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷದ ಪರಿಣಾಮಗಳು*

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿರಬಹುದು:

• ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ ಭಾವನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು

• ಸಂಸಾರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು

• ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮನೋಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು

• ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸಾರ ವಿಮುಖ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು

ಇದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೋಕ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನದತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಆಕರ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

*💠 ಮುಹೂರ್ತದಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷದ ಪರಿಗಣನೆ*

ಮುಹೂರ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:

• ವಿವಾಹ ಮುಹೂರ್ತ

• ಗೃಹ ಪ್ರವೇಶ

• ಉಪನಯನ

• ನಾಮಕರಣ

• ದೇವಾಲಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ

• ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ

ಈ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷ ಇರುವ ಸಮಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ ಎಂದು ಮುಹೂರ್ತ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

*💠 ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ*

ಉಪಗ್ರಹ ದೋಷವು ರವಿ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಒಂದು ಮುಹೂರ್ತ ದೋಷ. ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಚರಣಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ರವಿ ಇರುವ ಚರಣಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ದೋಷ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನಿಯಮ.

*ಶ್ರೀ ಗುರುರಾಜಾಚಾರ್ಯ ಜೋಶಿ ತಾಳಿಕೋಟೆ