ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯ

ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯ" ಎಂಬುದು ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶ್ಲೋಕದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ದಯಾಪರತೆ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಹಿತ ಚಿಂತನೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪೂರ್ಣ ರೂಪ:

"ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯ, ಭಾಷಿತಂ ಸತ್ಯಭೂಷಿತಂ | ಕಾಯಃ ಪರಹಿತೇ ಯಸ್ಯ, ಕಲಿಃ ಕುರ್ವೀತ ತಸ್ಯ ಕಿಮ್ ||"

ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದಯೆ, ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಹವು ಇತರರ ಸೇವೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಅಂಥವನನ್ನು ಕಲಿಯುಗವು (ಕಲಿಪುರುಷ) ಬಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ.

ಶ್ಲೋಕದ ವಿವರಣೆ:

ಸದಯಂ ಹೃದಯಂ ಯಸ್ಯ: ಯಾರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದಯೆ/ಕರುಣೆ ತುಂಬಿದೆಯೋ.

ಭಾಷಿತಂ ಸತ್ಯಭೂಷಿತಂ: ಯಾರ ಮಾತು ಸತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆಯೋ (ಸತ್ಯವೇ ಆಭರಣವಾಗಿದೆಯೋ).

ಕಾಯಃ ಪರಹಿತೇ ಯಸ್ಯ: ಯಾರ ಶರೀರವು ಇತರರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ (ಸೇವೆಗಾಗಿ) ಮೀಸಲಾಗಿದೆಯೋ.

ಕಲಿಃ ಕುರ್ವೀತ ತಸ್ಯ ಕಿಮ್: ಅಂಥವನಿಗೆ ಕಲಿಪುರುಷನು (ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿ/ಕಲಿಯುಗದ ದೋಷಗಳು) ಏನು ತಾನೇ ಮಾಡಬಲ್ಲನು?.

ಸಾರಾಂಶವೆಂದರೆ, ಯಾರ ಹೃದಯವು ದಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದೋ,ಯಾರ ಮಾತು ಸತ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದೋ, ಯಾರ ದೇಹವು ಇತರರಿಗಾಗಿ, ಇತರರ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಇರುವುದೋ ಅವರನ್ನು ಹೃದಯವಂತರು, ದೇವಮಾನವರು ಎನ್ನಬಹುದು.

ಹೃದಯಹೀನರಾಗದೆ, ಹೃದಯವಂತರಾಗೋಣ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಂತರಾಗಿ, ಮಾನವತೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಬಾಳಿ ಬದುಕೋಣ.