ಪರಾಶರ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ದೀಪಿಕಾ
ಬೃಹತ್ ಪರಾಶರ ಹೋರಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ದ್ವಿತೀಯದೀಪಃ
ಪ್ರಥಮಖಂಡಃ
ಭಾವತತ್ತ್ವ ಪರಿಚಯಃ
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀಗೌರೀಶಂಕರಾಭ್ಯಾಂ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ಪಂಚಾಚಾರ್ಯಾಃ ಪ್ರಸೀದಂತು ॥
॥ ಶ್ರೀಗುರು ರೇವಣಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ॥
॥ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರಾಯ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀಗಣೇಶಾಯ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀಗೌರೀಶಂಕರಾಭ್ಯಾಂ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ ॥
॥ ಶ್ರೀ ಜಗದ್ಗುರು ಪಂಚಾಚಾರ್ಯಾಃ ಪ್ರಸೀದಂತು ॥
॥ ಶ್ರೀಗುರು ರೇವಣಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ॥
॥ ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರಾಯ ನಮಃ ॥
ಭಾವತತ್ತ್ವದ ಮಹತ್ವ
ಜಾತಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ, ರಾಶಿ ಮತ್ತು ಭಾವ ಎಂಬ ಮೂರು ಮೂಲಸ್ತಂಭಗಳಿವೆ. ಗ್ರಹಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ರಾಶಿಗಳು ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಶಕ್ತಿಯು ಜೀವನದ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಫಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು ಭಾವಗಳು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಫಲನಿರ್ಣಯ ಮಾಡುವುದು ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.
"ಭಾವ" ಎಂಬ ಪದವು ಸಂಸ್ಕೃತದ "ಭೂ" ಧಾತುವಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ. "ಭವತಿ" ಎಂದರೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು, ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಅನುಭವಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಕ್ಷೇತ್ರವೇ ಭಾವ.
ಹನ್ನೆರಡು ಭಾವಗಳು ಮಾನವನ ಜನನದಿಂದ ಮೋಕ್ಷದವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹ, ಧನ, ಕುಟುಂಬ, ಸಹೋದರರು, ತಾಯಿ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂತಾನ, ಆರೋಗ್ಯ, ವಿವಾಹ, ಆಯುಷ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಉದ್ಯೋಗ, ಲಾಭ, ವ್ಯಯ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಾವಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಮೊದಲು ಭಾವಗಳ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ನಂತರವೇ ಭಾವಾಧಿಪತಿ, ಗ್ರಹಸ್ಥಾನ, ದೃಷ್ಟಿ, ಯೋಗ ಹಾಗೂ ದಶಾಫಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು.
ಭಾವ ಎಂದರೇನು?
ಜಾತಕಚಕ್ರವು ೩೬೦ ಅಂಶಗಳ ವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ಸಮಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗವನ್ನು ಭಾವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾವವು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಾತಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಹದ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೊದಲು, ಆ ಗ್ರಹವು ಯಾವ ಭಾವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಭಾವದ ಅಧಿಪತಿಯಾಗಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಹನ್ನೆರಡು ಭಾವಗಳು – ಜೀವನದ ಹನ್ನೆರಡು ಆಯಾಮಗಳು
೧. ಪ್ರಥಮಭಾವ – ದೇಹ, ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಆರೋಗ್ಯ, ಸ್ವಭಾವ.
೨. ದ್ವಿತೀಯಭಾವ – ಧನ, ಕುಟುಂಬ, ವಾಣಿ, ಸಂಸ್ಕಾರ.
೩. ತೃತೀಯಭಾವ – ಸಾಹಸ, ಸಹೋದರರು, ಪ್ರಯತ್ನ, ಕೌಶಲ್ಯ.
೪. ಚತುರ್ಥಭಾವ – ತಾಯಿ, ಸುಖ, ಮನೆ, ಭೂಮಿ, ಶಿಕ್ಷಣ.
೫. ಪಂಚಮಭಾವ – ಸಂತಾನ, ಬುದ್ಧಿ, ಪೂರ್ವಪುಣ್ಯ, ಮಂತ್ರ.
೬. ಷಷ್ಠಭಾವ – ಋಣ, ರೋಗ, ಶತ್ರು, ಸೇವೆ.
೭. ಸಪ್ತಮಭಾವ – ವಿವಾಹ, ಪಾಲುದಾರಿಕೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧ.
೮. ಅಷ್ಟಮಭಾವ – ಆಯುಷ್ಯ, ರಹಸ್ಯ, ಪರಿವರ್ತನೆ.
೯. ನವಮಭಾವ – ಧರ್ಮ, ಭಾಗ್ಯ, ಗುರು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ.
೧೦. ದಶಮಭಾವ – ಕರ್ಮ, ಉದ್ಯೋಗ, ಕೀರ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರ.
೧೧. ಏಕಾದಶಭಾವ – ಲಾಭ, ಆಶಾಪೂರ್ತಿ, ಸ್ನೇಹಿತರು.
೧೨. ದ್ವಾದಶಭಾವ – ವ್ಯಯ, ತ್ಯಾಗ, ವಿದೇಶ, ಮೋಕ್ಷ.
ಭಾವಜ್ಞಾನ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ?
ಒಂದೇ ಗ್ರಹವು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾವಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗ್ರಹದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಭಾವದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರು ಭಾವ, ಭಾವಾಧಿಪತಿ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹ—ಈ ಮೂರರ ಸಮನ್ವಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಜಾತಕಫಲವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ರಮ
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಭಾವಗಳನ್ನು ಪ್ರಥಮಭಾವದಿಂದ ದ್ವಾದಶಭಾವದವರೆಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾವದಲ್ಲಿ—
- ಮೂಲಶ್ಲೋಕ
- ಪದಚ್ಛೇದ
- ಪದಾರ್ಥ
- ಭಾವಾರ್ಥ
- ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿವರಣೆ
- ಇತರ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥಗಳ ಸಮನ್ವಯ
- ಜಾತಕಪ್ರಯೋಗ
- ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಇವುಗಳನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುವುದು.
ಉಪಸಂಹಾರ
ಭಾವಗಳನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಜಾತಕವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾವತತ್ತ್ವವೇ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯದ ಹೃದಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮುಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಭಾವಫಲಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಭದ್ರವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಮಹರ್ಷಿ ಪರಾಶರರು, ಶ್ರೀಗುರುಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯವಿದ್ಯೆಗೆ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ನಮಸ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಯಾವುದೇ ದೋಷಗಳು ನಮ್ಮ ಅಲ್ಪಜ್ಞಾನದ ಫಲ; ಗುಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಗುರು-ಋಷಿಗಳ ಅನುಗ್ರಹವೇ.
॥ ಶ್ರೀಗುರು ರೇವಣಸಿದ್ಧೇಶ್ವರ ಪ್ರಸಾದಾತ್ ॥
॥ ಇತಿ ದ್ವಿತೀಯದೀಪಸ್ಯ ಪ್ರಥಮಖಂಡಃ ಸಮಾಪ್ತಃ ॥