🪔 ಆರತಿ ವಿಧಾನ 🪔

ದೇವತಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಾಜನ ಅಥವಾ ಮಂಗಳಾರತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಉಪಚಾರವಾಗಿದೆ. ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಆರತಿ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈ ಶ್ಲೋಕವು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

चतुष्टयं पादतले निराजनं
द्वौ नाभिदेशे मुखमण्डलैकम् ।
सर्वाङ्गदेशेषु च सप्तवारान्
आरार्तिकं भक्तजनाश्च कुर्युः ॥

ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ:

ಚತುಷ್ಟಯಂ ಪಾದತಲೇ ನಿರಾಜನಂ
ದ್ವೌ ನಾಭಿದೇಶೇ ಮುಖಮಂಡಲೈಕಮ್ ।
ಸರ್ವಾಂಗದೇಶೇಷು ಚ ಸಪ್ತವಾರಾನ್
ಆರಾರ್ತಿಕಂ ಭಕ್ತಜನಾಶ್ಚ ಕುರ್ಯುಃ ॥

ಏಕಲಿಂಗ ಮಹಾತ್ಮ್ಯಮ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥ ಉಲ್ಲೇಖದಂತೆ 

ದೇವರಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡುವಾಗ —

🔸 ಪಾದಗಳಿಗೆ – ೪ ಬಾರಿ
🔸 ನಾಭಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ – ೨ ಬಾರಿ
🔸 ಮುಖಮಂಡಲಕ್ಕೆ – ೧ ಬಾರಿ
🔸 ಸರ್ವಾಂಗಕ್ಕೆ – ೭ ಬಾರಿ

ಆರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಧಿಸಿದೆ.

 4 + 2 + 1 + 7 = 14 ಬಾರಿ ಆರತಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ 14 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಎಲ್ಲ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲೂ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆಚಾರ್ಯರು ಮತ್ತು ಉಪಾಸನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

🪔 ಹದಿನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಆರತಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅರ್ಥ

೧. ಚತುರ್ಧಶ ಲೋಕಗಳ ಸಂಕೇತ ಹಿಂದೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 14 ಲೋಕಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಏಳು ಊರ್ಧ್ವಲೋಕಗಳು: ಭೂಃ, ಭುವಃ, ಸ್ವಃ, ಮಹಃ, ಜನಃ, ತಪಃ, ಸತ್ಯಂ

ಏಳು ಅಧೋಲೋಕಗಳು: ಅತಲ, ವಿತಲ, ಸುತಲ, ತಲಾತಲ, ಮಹಾತಲ, ರಸಾತಲ, ಪಾತಾಳ

ಹೀಗಾಗಿ 14 ಬಾರಿ ನೀರಾಜನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಚತುರ್ಧಶ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

೨. ಸಕಲ ವಿಶ್ವದ ಮಂಗಳಕಾಮನೆ

ಆರತಿಯ ದೀಪವು ಜ್ಞಾನ, ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಕೃಪೆಯ ಸಂಕೇತ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ದೀಪಾರಾಧನೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಅಜ್ಞಾನಾಂಧಕಾರ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಭಾವವೂ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

೩. ದೇಹದಿಂದ ವಿಶ್ವದವರೆಗೆ

• ಪಾದಗಳು – ಕರ್ಮದ ಸಂಕೇತ
• ನಾಭಿ – ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರ
• ಮುಖ – ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ದರ್ಶನದ ಸಂಕೇತ
• ಸರ್ವಾಂಗ – ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈವಸ್ವರೂಪ

ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆರತಿ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ವ್ಯಷ್ಟಿಯಿಂದ (ವ್ಯಕ್ತಿ) ಸಮಷ್ಟಿಯವರೆಗೆ (ವಿಶ್ವ) ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.

ಆರತಿಯ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗಳು ಚತುರ್ಧಶ ಲೋಕಗಳ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ದೀಪದ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿ, ವಿಶ್ವಮಂಗಳವನ್ನು ಕೋರುವುದೇ ನೀರಾಜನದ ಅಂತರಂಗ ಭಾವವಾಗಿದೆ.

🙏 ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಆರತಿಯು ಭಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗುವ ಸುಲಭ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. 🙏

🕉️ ಸರ್ವೇ ಜನಾಃ ಸುಖಿನೋ ಭವಂತು 🕉️

– ವೇ. ಶ್ರೀ ಚನ್ನೇಶ ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳು ಮಠದ 🌺